Stevig, stoer en trots

Met zorgvuldige tred loopt Henk Hartzema langs het nieuwe winkelcentrum Twentec en het verfriste V&D warenhuis, het H.J. van Heekplein op. De stedenbouwkundige geniet zichtbaar van wat er de laatste jaren zoal is bijgebouwd. ‘Het casino vind ik het mooiste gebouw. Daar staat iets heel stevigs en strak, maar wel subtiel verpakt. Een heel ambachtelijk pand, ik vind het persoonlijk het fraaiste wat het bureau Inbo uit Eindhoven tot dusverre heeft gemaakt. Door het modernisme is veel vormgeving te abstract geworden, zijn gebouwen te veel vereenvoudigd. In het casino zie je weer de. hand van de meester. Kijk eens naar het metselwerk. Daaruit spreekt liefde voor het vak. En liefde en waardigheid, daar draait het toch om in het leven.’

Henk Hartzema was gisteren een van de vele gasten die waren uitgenodigd bij de opening van het winkelcentrum Twentec. Want ook de 8.500 vierkante meter die hier is neergezet, zat in de portefeuille van de Rotterdamse stedenbouwkundige. Hartzema vertelt dat de facelift die Enschede heeft ondergaan, uniek is in Nederland.

‘Normaliter gaat een Gemeente met een projectontwikkelaar in de slag. Na het groene licht door de raad zet zo’n bedrijf een groot hek om de bouwput en levert na een paar jaar een gebouw op. De gemeente, die verder nergens bij wordt betrokken krijgt tien miljoen, en dat is het. Maar in Enschede heft de gemeente de regierol wel gehouden. En dat is heel bijzonder. In mijn ogen is dat een groot compliment waard. Door met iedere partij afzonderlijk een contract af te sluiten heft dat veel gezeik opgeleverd. Maar als Enschede niet zo had gehandeld, was het Van Heekplein nooit zo mooi geworden.’

Risico

‘De gemeente hier heeft een enorm risico genomen, de nek ver uitgestoken. Maar het heeft goed uitgepakt. Het bestuur heeft er iets bijzonders voor teruggekregen. Voor een verantwoordelijk wethouder is zo’n klus geen sinecure. Een directeur van een vastgoedfirma heeft nu eenmaal meer financiële speelruimte dan een portefeuillehouder van economische zaken. Stadsbestuurders worden ook vaker afgerekend op hun werkzaamheden.’

Onderhandelen met de top van het nationale, vastgoedwereldje. Het lijkt een hondenbaan, maar Henk Hartzema draait er z’n handen niet voor om. In tegenstelling tot zijn stadgenoot Riek Bakker, ook geen onbekende in Enschede, heeft hij geen krachttermen nodig om de neuzen dezelfde kant op te laten wijzen.

‘Natuurlijk hebben de investeerders en ik een eigen agenda. Maar omdat iedereen z’n eigen

Belangen verdedigt, is het voor mij wel duidelijk en overzichtelijk. Ik heb slechts een agenda: de stad moet mooi worden.’

De onderhandelingen waren volgens Hartzema ’taai maar wel constructief’. ‘Ik laat de commerciële  jongens in hun waarde. Zij hebben jarenlange ervaring in het aan de man brengen van spullen, dat is expertise die ik niet heb. Maar ik weet hoe je een stad mooi moet maken. Het leuke van de klus in Enschede was dat geen van de partijen hoog boven de ander uittorende. De investeerders waren dus niet in staat om elkaar aan tafel omver te blazen, ze waren aan elkaar geketend. In gezamenlijkheid moest er dus iets uitkomen. En hier is gebouw na gebouw gerealiseerd. zoals het hoort, en niet project na project waar nog even een architectonisch sausje overheen is gegoten. Of waar na op levering nog wat franje en detaillering moest worden aangebracht om het allemaal wat kleiner en knusser te doen lijken. Zoals bijvoorbeeld bij de Koopgoot in Rotterdam is gebeurd.’

De sleutel tot het succes van het Van Heekplein is niet alleen de regierol van de gemeente. Volgens Henk Hartzema ligt de kracht van het nieuwe hart Van Heekplein in de gekozen volgorde van de ontwikkeling.

‘Eerst is er een stelsel van openbare ruimtes gecreëerd. Daardoor is het plein van alle kanten goed toegankelijk. Dat is erg waardevol. Normaliter gaat het andersom. Er is een blauwdruk van de buitenruimte gemaakt. En daarna zijn de bouwmassa’s ingetekend. De schaal waarop dit gebeurd is, is voor Nederlandse begrippen heel bijzonder. Deze aanpak verdient navolging. Een goede afwikkeling van het verkeer, voldoende parkeerruimte en de nodige vierkante meters, met die aspecten ben ik aan het werk gegaan.’

Henk Hartzema loopt goedkeurend over het strakke plaveisel van het Van Heekplein. Een ruimte die het nieuwe Enschede markeert. Aan de oostkant wordt nog gewerkt aan het volgende winkelcentrum dat op 30 oktober wordt geopend, de Klanderij. Een complex waar in het verleden twee eerdere eigenaren hun tanden op stuk hadden gebeten. Pas toen Foruminvest zich meldde en stedenbouwkundige Pi de Bruin zich met het uiterlijk ging bemoeien, ging het opeens crescendo. De schepper van het nieuwe Roombeek wilde destijds onder een voorwaarde met de nieuwe investeerders in zee: de bestaande bebouwing moest volledig plat. Alleen onder volledige nieuwbouw zette de grootmeester zijn handtekening.

Uitstraling

Zijn jonge Rotterdamse confrater knikt instemmend naar het stenen complex dat qua lengte groter is dan het Casino en de Bijenkorf samen. ‘Het past mooi bij de rest van de panden. Maar van mij had er best nog een bouwlaag extra op gemogen. Dat zou de uitstraling alleen maar ten goede zijn gekomen. In eerste instantie waren er geen woningen op de Klanderij getekend. Dat kon in mijn ogen niet. Een binnenstad zonder huizen, dat is onvoorstelbaar. Een te hoge Klanderij is overigens ook niet mooi, de gevelpartij aan de noordkant van het plein dan enigszins verbleken.’

‘Ik verwacht overigens dat. de eigenaren van deze winkels hun puien te zijner tijd laten verfraaien. Ze steken nu wel erg schraal af bij de nieuwbouw. De oude bebouwing detoneert. Alleen het pand op de hoek van de Raadhuisstraat vind ik mooi. Dat moet uit de jaren ’50 stammen. De tijd dat het modernisme in zwang raakte. Hier zie je dat ambachtelijke terug. Dat spreekt me enorm aan. Stevig, stoer en trots. Dat past bij Enschede. Dat stralen het stadhuis, de kerk en de schouwburg ook uit. Zo’n winkelcentrum Twentec met als z’n bakstenen staat er gegarandeerd voor honderd jaar. Daar doe je het voor. Je kunt er zelfs bedrijfjes in huisvesten. Hier staat geen commerciële formule waar even een jasje omheen is getrokken.’