Er bestaat een algemeen beeld dat de Rotterdamse binnenstad veel open ruimte heeft. Deze ervaring van overmaat aan leegte wordt vaak aangemerkt als een gebrek van de stad. Er is zoveel ruimte dat de intensiteit van mensen en gebruik te wensen over laat.
En inderdaad zijn er plekken in Rotterdam aanwijsbaar waar de leegte kaal wordt. Anderzijds is overmaat in de stad een bepaalde kwaliteit. Het geeft bewegingsruimte. Dat kan resulteren in een gevoel van vrijheid. Praktisch gezien danken bepaalde festivals die in de stad worden gehouden hun bestaansrecht onder andere aan het feit dat er voldoende speelruimte is om iets extra’s te doen.
Bij nauwkeurige vergelijking tussen de binnensteden van Amsterdam, Den Haag en Rotterdam blijkt dat de verschillen veel minder groot zijn dan wellicht wordt gedacht. De binnenstad van Amsterdam lijkt compact, maar blijkt bij nameting van het oppervlak open ruimte niet veel voller dan Rotterdam. Den Haag blijkt van de drie grote steden het meest bebouwd te zijn.
Deze uitkomsten zijn natuurlijk gemiddelden. Wat in de structuur van Rotterdam opvalt is dat kleine ruimtes en smalle straten worden afgewisseld door grote open plekken. De verschillen zijn enorm, veel groter dan in de andere steden. Het zijn de brede hoofdwegen die er uit springen in vergelijking met Den Haag en Amsterdam. De hoofdwegen gebruikt de Rotterdammer vaak of steekt deze noodgedwongen met enige regelmaat over. Ze maken dus onontkoombaar deel uit van de Rotterdamse mental map. Als we dan terug refereren aan het gevoel van leegte in Rotterdam dan kan hieruit worden afgeleid dat bepaalde open plekken blijkbaar dominant worden in onze beeldvorming.
Daarnaast verwacht iedereen van een Europese stad dat het centrum verdicht ten opzichte van de randen. In Rotterdam is het omgekeerde het geval. Het centrum is leger dan de andere wijken. Het winkelhart voldoet door zijn opzet en openheid niet aan het idee van een knusse Hollandse binnenstad. Ongemerkt wordt daardoor keer op keer de verwachting niet waargemaakt. De inruk van Rotterdam als lege stad mag dan onterecht zijn, het imago wordt blijvend gecultiveerd door dagelijkse ervaringen en een mismatch tussen verwachting en realiteit.
Fragment uit Rotterdam Klein&Fijn, 2012
Beeld: De ruimte van Rotterdam, Studio Hartzema
